کد خبر: 1957

تاریخ بروزرسانی : 1396/01/26

سرفصل های درس آمار، سنجش و اندازه گیری در تربیت بدنی

Rating: 5.0. From 1 vote.
Please wait...
کانال تلگرام آزمون دکتری

 نام بسته درسی:آمار، سنجش ، اندازه گیری در تربیت بدنی

————————————————————————————–

فهرست:

فصل اول :

مفاهیم اندازه گیری و شرایط اساسی آزمون                                                                                      

   آمار چیست؟                                                                                                                                     

    انواع تقسیم بندی متغیر    

     مقیاس های اندازه گیری                                                                                                                          

    کیفیت های مطلوب در روش اندازه گیری (ویژگی های یک آزمون خوب)                                                                

    انواع ارزشیابی                                                                                                                                        

شرایط اساسی آزمون                                                                                                                                    

    عوامل خطای اندازه گیری                                                                                                                         

    انواع پایایی                                                                                                                                           

    خطای معیار اندازه گیری                                                                                عینیت                                                                                                                                                

    روائی                                                                                                                                                 

فصل دوم : شاخص های گرایش به مرکز و انواع پراکندگی                                                                                  

شاخصهای گرایش مرکزی                                                                                                                           

    میانگین                                                                                                                                              

    ویژگیهای مهم میانگین                                                                                                                          

شاخص های پراکندگی                                                                                                                               

فصل سوم : اندازه گیری پیشرفت نسبی                                                                                                         

نقاط و مرتبه های درصدی                                                                                                                           

   مرتبه درصدی                                                                                                                                       

    منحنی طبیعی                                                                                                                                    

    همبستگی                                                                                                                                           

فصل چهارم : مواد قابل اندازه گیری و آمار استنباطی در تربیت بدنی                                                                     

خلاصه آزمون ها                                                                                                                                      

    آزمون های استقامت                                                                                                                              

    آزمون های قدرت                                                                                                                                 

    آزمون های آمادگی دستگاه قلبی- عروق                                                                                                      

    آزمون های چابکی                                                                                                                                

    آزمون های تعادل                                                                                                                                  

    آزمون های آمادگی جسمانی                                                                                                                    

آمار استنباطی                                                                                                                                         

    روشهای نمونه گیری                                                                                                                              

    خطای نمونه گیری                                                                                                                                

سطوح اطمینان                                                                                                                                       

درجات آزادی                                                                                                                                           

تدوین و آزمون فرضیه                                                                                                                               

    آمار پارامتریک و غیر پارامتریک                                                                                                                 

    توزیع T                                                                                                                                            

مقایسه (میانگین های) دو گروه مستقل                                                                                                          

تجزیه و تحلیل واریانس یک طرفه                                                                                                                  

بخش هایی از بسته درسی آمار، سنجش ، اندازه گیری:

مفاهیم اندازه گیری و ارزشیابی

آمار چیست؟

آمار عبارتست از مجموعه ای از فنون یا روش های ریاضی برای جمع آوری تنظیم، تحلیل، و تعبیر و تفسیر داده های عددی.چون در تربیت بدنی با چنین داده های کمی سرو کار داریم،  بنابراین آمار ابزار اساسی سنجش اندازه گیری و ارزشیابی است.

روش های آماری دارای دو وظیفه هستند:

1- به پژوهشگر در طبقه بندی خلاصه کردن توصیف و تفسیر اطلاعات جمع آوری شده و برقراری ارتباط از طریق آن ها کمک می کند.

2-به پژوهشگران امکان می دهند که با استفاده از اطلاعات جمع آوری شده از نمونه کوچکی از آزمودنی ها ویژگی های جامعه ای را که نمونه از آن انتخاب شده است برآورد یا استنباط کنند.روش های آماری که برای وظایف اول و دوم بکار برده می شدند به ترتیب آمار توصیفی و استنباطی نامیده می شود.

دلایل مطالعه آمار:

1-کاربرد روزانه    2-حل مسائل     3-پژوهش نظریه ای        4-کاربرد در پژوهش و درک و فهم آن.

جامعه: عبارتست از گروهی از افراد اشیاء یا حوادث که حداقل دارای یک صفت یا ویژگی مشترک هستند از نظر اندازه یا حجم، جامعه ممکن است یک کلاس درس یا میلیون ها انسان (به عنوان مثال رأی دهندگان در انتخابات) باشد.

نمونه: عبارتست از زیر جامعه ای از کل جامعه انتخاب می شود و معرف آن است.معرف یا نماینده واقعی بودن نمونه غالبا از طریق انتخاب نمونه به صورت تصادفی امکان پذیر می شود.انتخاب تصادفی شیوه ای از نمونه گیری است که از طریق آن هر فرد یا هر عضو جامعه برای انتخاب شدن شانس مساوی دارد.

اندازه هایی که از نمونه به دست می آیند نظیر متوسط نمره های یک آزمون یا درصد مخالفان و موافقان در یک انتخابات آماره نامیده می شود.آماره عبارتست از ویژگی یا ویژگی هایی کمی که یک نمونه را توصیف می کند در حالیکه پارامتر، یکی از ویژگی هایی جامعه را تعیین می کند.

متغیر: ویژگی هایی که پژوهشگران آن ها را مشاهده و اندازه گیری می کنند متغیر نامیده می شود. واژه­ی متغیربه ویژگی های اطلاق می شود که بیش از یک ارزش به آن ها اختصاص داده می شود.

انواع تقسیم بندی متغیر

کمی: به متغیرهایی اطلاق می شوند که از نظر مقدار یا ارزش متفاوت هستند وبه صورت عدد نوشته می­شوند. مانند سن و نمره های آزمون پیشرفت تحصیلی.

کیفی: متغیرهایی که از نظر کیفی متفاوت هستند وبه صورت غیر عددی نشان داده می شوند متغیر کیفی نامیده می شوند. نظیر جنس، رنگ مو، رنگ چشم.

متغیرمستقل: به متغیری اطلاق می­شود که توسط محقق دستکاری می­شود تا تأثیرات آن بر تغییرات متغیر وابسته مشخص شود.

وابسته: متغیری است که ارزش یا مقدار آن به متغیر مستقل بستگی دارد.متغیر وابسته در اختیار محقق نیست و محقق نمی تواند در آن دخل و تصرف کند.

گسسته: متغیری است که فقط مجموعه ای از ارزش های معین به آن اختصاص داده می شود.برای مثال تعداد معلمان یک مدرسه یا تعداد اعضای خانواده.در متغیر گسسته ارزش های موجود بین دو مقدار یا دو ارزش دارای معنی و مفهوم نیست. برای مثال ما نمی توانیم تعداد اعضای خانواده را به صورت 75/4نشان دهیم و یا تعداد درازو نشست را به صورت 5/33 نشان داده شود.

پیوسته: متغیری است که هر ارزش یا مقدار(اعشاری،کسری) را می توان به آن اختصاص داد و هر عددی که بین دو واحد آن انتخاب شود دارای معنی ومفهوم است. مانند: سن، قد و نمره های پیشرفت تحصیلی.

اندازه گیری: فرآیندی است که از طریق آن مشاهده ها به عدد تبدیل می شوند.به طور کلی عبارتست از نسبت عددی دادن به یک صفت یا رویداد بر اساس یک قانون معین.

مقیاس های اندازه گیری

مقیاس اسمی: این مقیاس به تعیین طبقه هایی می پردازد که افراد، اشیاء یا رویداد را می توان در آن ها جایگزین کرد. مانند افراد با سواد وبی سواد، متأهل و مجرد ویا شماره های لباس بازیکنان.

مقیاس ترتیبی: همانند مقیاس اسمی به طبقه بندی ونام گذاری طبقه ها می پردازد.اما علاوه بر آن به ترتیب طبقه ها نیز نظر دارد.مقیاس ترتیبی به منظور مرتب کردن افراد یا اشیاء از بیشترین میزان مورد اندازه گیری به کمترین میزان آن بکار برده می شود.همانند جایگاه یک ورزشکار در مسابقات.

مقیاس فاصله ای: علاوه بر طبقه بندی، نام گذاری و مرتب کردن طبقه ها، به ما اجازه می دهد که فاصله های موجود بین افراد، اشیاء یا رویدادها را مشخص کنیم.در این مقیاس صفر مطلق وجود ندارد به عنوان مثال، اگر دانش آموزی از یک آزمون هوش نمره صفر بگیرد به این معنا نیست که او اصلاً هوش ندارد. از اعمال ریاضی فقط جمع و تفریق قابل اجرا می باشد.

مقیاس نسبی: کامل ترین سطح اندازه گیری است و حدود فعالیت آن مشتمل بر کلیه عملیاتی است که میتوان در مقیاس های دیگر انجام داد.در مقیاس نسبی صفر مطلق وجود دارد. وزن مثال خوب از مقیاس نسبی است.

ضرورت سنجش و اندازه گیری: سنجش و اندازه گیری را می توان به عنوان وسیله ای برای گردآوری یک رشته اطلاعات منظم درباره ی ویژگی های رفتاری و تجزیه و تحلیل این اطلاعات به عنوان پایه و اساس یک سلسله تصمیم گیری خاص تعریف کرد.هدف کلی از سنجش و اندازه گیری در تربیت بدنی شناخت معلم یا مربی از پیشرفت دانش آموزان ویا ورزشکاران در مراحل مختلف تدریس و آموزش و قضاوت عادلانه می باشد.

اهداف زیادی در امر سنجش و اندازه گیری وجود دارد که عبارتند از:

1- شناسایی نقاط قوت و ضعف

 2- طبقه بندی افراد در گروه های متجانس

 3-تعیین معافیت افراد از بعضی تجربیات

 4- راهنمایی آموزشی شاگردان

 5- راهنمایی معلم

 6- ایجاد انگیزه و رغبت

 7- تشخیص و تعیین نمره درسی

کیفیت های مطلوب در روش اندازه گیری (ویژگی های یک آزمون خوب)

کیفیت های مطلوب اندازه گیری اساساً دو نوع است:  1- مربوط بودن    2- دقیق بودن

روش اندازه گیری باید اطلاعاتی به دست دهد که به تصمیم گیری مربوط باشد و این اطلاعات نیز دقیق باشد.این دو کیفیت مطلوب روش اندازه گیری به دو اصطلاح معروف روایی و اعتبار اندازه ها ارتباط پیدا می کند.مقصود از یک وسیله ی روا آن است که وسیله ی مزبور واقعاً بتواند خصیصه ی مورد مطالعه را اندازه بگیرد نه متغیر دیگری را.مقصود از یک وسیله اندازه گیری معتبر آن است که نتایج حاصل از آن دارای ثبات، هماهنگی، پایایی، قابلیت اعتماد و قابلیت تکرار باشد.و مقصود این است که اگر خصیصهی مورد سنجش را تحت شرایط مشابه دوباره اندازه بگیریم نتایج حاصله مشابه و قابل اعتماد باشد.

عواملی که بر اعتبار آزمون تأثیر می گذارند:

1- فاصله زمان تکرار تست

 2- آمادگی و عدم آمادگی شاگرد

 3- میزان یادگیری ایجاد شده از اجرای تست در مرحله ی اول

 4- میزان انگیزه و علاقه ی شاگرد

 5- شرایط محیطی مختلف.

مراحل اساسی اندازه گیری:

1- تشخیص و تعریف خصصه ی مورد اندازه گیری (تعریف صفت مورد اندازه گیری)

2- تعیین رشته عملیات برای آشکار سازی و قابل درک کردن خصیصه مورد سنجش (تهیه وسیله اندازه گیری)،مثلا برای سنجش استقامت عضلانی عضلات شکم باید از تست دراز و نشست استفاده کرد و برای سنجش نیروی عضلانی عضلات پشت ساق از پرش طول بدون دور خیز استفاده نمود.

3- کمی سازی خصیصه ی مورد مطالعه (تعیین مقیاس کمی)، منظور این است که چه قدر از یک خصیصه در یک شئ یا فرد وجود دارد.

مشکلاتی که در مراحل 3 گانه اندازه گیری وجود دارد:

1 – مشکلاتی که در انتخاب خصیصه مورد اندازه گیری و تعریف واضح و بدون ابهام آن ها به صورتی که مورد قبول همگان باشد وجود دارد.

2- مشکلاتی که در تدارک روش های قابل درک ساختن خصیصه ی مورد اندازه گیری وجود دارد.

3- مشکلاتی که در تبدیل نتایج تجربی به صورت واحد های درجه یا مقدار وجود دارد.

اندازه گیری: قواعدی است برای اختصاص اعداد به اشیاء، افراد یا رویدادها به منظور کمی سازی خصیصه های آنها، قواعدی که به منظور کمی سازی صفات یا اشیاء به کار می رود در قالب اندازه گیری قرار دارد وبرای رسیدن به هدف اندازه گیری باید روشن و بدون ابهام باشد.

ارزشیابی: محتوا ومفهوماطلاعات خام که به وسیله ی اندازه گیری حاصل می شود ویا سنجش عملکرد یادگیرنده ها و مقایسه ی  نتایج حاصل که با هدف های آموزشی از پیش تعیین شده باشد.

تفاوت بین اندازه گیری و ارزشیابی: ارزشیابی جامع تر از اندازه گیری است به گونه ایکه علاوه بر جنبه های کمی، جنبه های کیفی رفتار را در بر می گیرد. اندازه گیری فاقد فرآیند ارزشی است اما در ارزشیابی عکس این مطلب صادق است.خصیصه های مورد مطالعه،با دقت برگزیده می شود و باید معرف ارزش های تربیتی باشد.

انواع ارزشیابی

از ابعاد مختلفی ارزشیابی را تقسیم بندی نموده اند که عبارتند از:

1-از نظر زمان انجام ارزشیابی:

الف)ارزشیابی ورودی: در شروع هر دوره ای آموزشی برای آگاهی از میزان مهارت ها وتوانایی های دانش آموزان و فراگیران، نوعی ارزشیابی ضرورت دارد که به آن (ارزشیابی ورودی)گویند.ارزشیابی ورودی نه تنها میزان و سطح آمادگی وآگاهی فراگیران را در ارتباط با مطالب و مهارت های مورد نظر برای آموزش نشان می دهد تا معلم و مربی بتواند بر اساس این یافته ها محتوا و سطح برنامه های آموزشی دوره را تعیین نماید،بلکه پایه ای برای طبقه بندی افراد در گروه های متجانس نیز می باشد.

ب)ارزشیابی مرحله ای(تکوینی): معلم و مربی برای آنکه از چگونگی تحقق هدف های آموزشی هر بخش از مطالب آگاه شوند،باید آموخته های فراگیران را در پایان هر بخش مورد ارزشیابی قرار دهند. این نوع ارزشیابی که به طور مستمر در طول دوره ی آموزشی انجام می گیرد،ارزشیابی مرحله ای و یا تکوینی نامیده می شود.از محاسن ارزشیابی مرحله ای می توان به تعیین میزان یادگیری اهداف آموزشی مراحل مختلف آموزش،تصمیم گیری برای ادامه روال سطح آموزش و یا اصلاح آن اشاره کرد.

ج)ارزشیابی پایانی(نهایی): در پایان هر دوره ی آموزشی،معمولاً یک ارزشیابی جامع از میزان آموخته های دانش آموزان به عمل می آید تا معلوم شود کدامیک از آنان می توانند به کلاس های بالاتر ارتقاء یابند.این مرحله از ارزشیابی،ردی و قبولی فراگیران را تعیین می نماید که به آن ارزشیابی پایانی و نهایی گویند.بر خلاف ارزشیابی مرحله ای،در این ارزشیابی امکان و فرصت اصلاح برنامه وجود ندارد و تنها از اطلاعات به دست آمده می توانیم برای اصلاح و تکمیل برنامه ها دوره های بعدی استفاده کنیم.

2- از نظر مقایسه

ارزشیابی خود نوعی مقایسه می باشد و انواع ارزشیابی بر اساس نوع مقایسه عبارتند از:

الف)ارزشیابی نسبی: از طریق مقایسه ای صورت می گیرد که جایگاه فرد را در کلاس به دو شیوه مشخص می کند:

اول،ارزشیابی شخص با کلاس است،که معمولا دانش آموز را با هم سن و سالان و همکلاسان خود مقایسه می کند ورتبه ی وی را دربین آن ها نشان می دهد.

دوم،ارزشیابی شخص با خودش است برای تعیین میزان پیشرفت فرد.

ب)ارزشیابی نورمی (هنجاری): در این نوع ارزشیابی،اعداد و نمره های خام با نورم یا هنجاری که در همان رابطه و روی جمعیت های مشابه تهیه شده است،مقایسه می شوند.

نورم، تقسیم بندی های مختلفی دارد که عبارتند از: نورم ها کلاسی، سنی، سن نمایی و شاخص های طبقه بندی.

ج)ارزشیابی معیاری یا ملاکی: اگر برای مقایسه،معیار و یا ملاک مطلقی مشخص کرده و بر اساس آن ملاک مطلق،ردی و قبولی افراد در دوره آموزشی مورد نظر تعیین کنیم،ارزشیابی معیاری انجام داده ایم.معیار یا ملاک مطلق عبارت است از میزان یا حد معینی که به طور نظری ویا بر مبنای تحقیقات و تجربیات قبلی مشخص می شود.

در مرحله ای که بدون تعیین حد نصاب حتما یک نفر را برای مسابقات انتخاب می کنیم دست به ارزشیابی هنجاری می زنیم و در مرحله ای که با تعیین حد نصاب،افراد را در صورت کسب حد نصاب انتخاب می کنیم دست به ارزشیابی ملاکی می زنیم. مانند انتخاب افراد تیم ملی برای اعزام به مسابقات جهانی در صورت کسب امتیاز لازم، اما اگر امتیاز لازم کسب نشود هیچ کس اعزام نخواهد شد.

شرایط اساسی آزمون

خصیصه های معینی وجود دارد که لازمه هر اندازه گیری است و بدون آنها نمی توان اطمینان چندانی به اندازه­گیری داشت.

اولین ویژگی مهم اندازه گیری پایایی است. آزمون یا ابزاری پایایی دارد که هر چه را اندازه می گیرد اندازه گیری اش با ثبات باشد، یعنی فردی که توانایی اش تغییر نمی کند دو بار با ابزار اندازه گیری پایایی آزمون کنیم نمره های هر دو باراو یکسان باشد در واقع پایایی نشان دهنده ثبات و پایداری در آزمون است.

دومین ویژگی مهم اندازه گیری روائی (اعتبار) است. آزمون یا ابزار اندازه گیری زمانی معتبر است که آنچه را مورد نظر است اندازه گیری شود، اندازه بگیرد.در واقع روائی به معنای مربوط بودن است.

سومین ویژگی مهم اندازه گیری عینیت است. چون عینیت ، توافق داوران ذی صلاح درباره ارزش اندازه گیری تعریف می شد ، گاهی به آن پایایی نمره گذار نیز می گویند. از این رو اگر دو داور به فردی در آزمونی نمره دهند و نتوانند روی نمره ای توافق کنند آزمون عینیت ندارد.پس فقدان عینیت به کاهش پایایی ، عینیت و اعتبار آزمون می انجامد.

عوامل خطای اندازه گیری

1- عدم توافق بین داوران (عینیت)

2- عدم ثبات عملکرد فرد مورد آزمون

3- ناتوانی ابزار برای اندازه گیری با ثبات

4- ناتوانی مجری آزمون در اجرای آن و شیوه های استاندارد.

پایایی به دو عامل بستگی دارد :

1- کاهش پراکندگی نسبت داده شده به خطای اندازه گیری

2- پیداکردن تفاوت های فردی در گروه مورد اندازه گیری

انواع پایایی

پایایی ثبات : موقعی که تغییر نمره ها را از یک روز به روز بعد اندک باشد باثباتند. هنگامی که نمره ها با ثبات باقی می مانند آنها را پایا می خوانیم. از روش آزمون– آزمون مجددبرای محاسبه ضریب پایایی ثبات استفاده می­کنیـــم. هر فرد با آزمون یا ابزار یکسانی در چند روز مختلف مورد اندازه گیری قرار می گیرد. همبستگی بین دو مجموعه از نمره ها، ضریب پایایی ثبات نامیده می شود هرچه این ضریب به 1+ نزدیک تر باشد ، نمره ها با ثبات تر و پایاترند.

عوامل مؤثر بر ضریب پایایی پایین

1- افراد مورد آزمون امکان دارد عملکرد متفاوتی داشته باشند.

2- ابزار اندازه گیری امکان دارد متفاوت عمل کند یا متفاوت بکار برده شود.

3- فردی که اندازه گیری می کند امکان دارد تغییر کند.

پایایی همسانی درونی : به درجه یکنواختی نمره گذاری افراد در تمام طول آزمون یا ازیک نوبت به نوبت دیگر موقعی که آزمون چند ماده ای اجرا شده است اشاره می کند. برای بدست آوردن ضریب پایایی همسانی درونی، مجری آزمون باید حداقل در یک روز دوباره آزمون را اجرا کند. تغییر در نمره های افراد از یک نوبت به نوبت بعد فقدان پایایی آزمون را نشان می دهد. همبستگی بین نمره ها در نوبت های اجرای آزمون، ضریب پایایی همسانی درونی می باشد.

پایایی ثبات در برابر همسانی درونی

ضریب پایایی همسانی درونی با ضریب پایایی ثبات، قابل مقایسه نیست. ضریب همسانی تحتتأثیر تغییرات روز به روز عملکرد قرار نمی گیرد ولی همین امر در ضریب پایایی ثبات منبع اساسی خطای اندازه گیری محسوب می شود. ضریب همسانی درونی تقریبا همیشه از مقدار ضریب پایایی ثبات بالاتر است.

 

ویژه داوطلبان آزمون دکتری
Rating: 5.0. From 1 vote.
Please wait...
ارسال دیدگاه