کد خبر: 2789

تاریخ بروزرسانی : 1395/12/14

سرفصل های درس اقتصاد اسلامی

Rating: 5.0. From 1 vote.
Please wait...
کانال تلگرام آزمون دکتری

نام بسته درسی : اقتصاد اسلامی

—————————————

فهرست:

فصل اول – کلیات                                                                                                                                    

طبقه بندی دالامبر                                                                                                                                      

روش شناسی علوم انسانی                                                                                                                              

مذهب اصالت طبیعت                                                                                                                                  

علوم انسانی از دیدگاه اسلام                                                                                                                           

محدوده دانش اقتصاد                                                                                                                                  

رابطه میان مکتب اقتصادی و قانون مدنی                                                                                                           

رابطه میان مکتب اقتصادی و جهان بینی                                                                                                          

 اقتصاد چیست؟                                                                                                                                         

فصل دوم – روش تحقیق ، تحلیل و طرح مسائل اقتصادی                                                                                   

روش شناسی                                                                                                                                          

هدف از ارائه فرضیه و نظریه در اقتصاد                                                                                                            

مقایسه روش قیاسی و روش استقرایی                                                                                                            

روشهای تحلیل مسائل اقتصادی                                                                                                                    

روش شناخت نظام اقتصاد اسلامی                                                                                                                 

منابع اصلی کشف نظام اقتصاد اسلامی                                                                                                             

فصل سوم – مفاهیم مکتب اقتصادی اسلام                                                                                                    

مفهوم سود و ثروت                                                                                                                                    

انسان اقتصادی از دیدگاه فیزیوکراتها                                                                                                               

انسان اقتصادی از دیدگاه کلاسیک ها                                                                                                             

انسان اقتصادی از دیدگاه مکتب تاریخی آلمان                                                                                                  

انسان اقتصادی از دیدگاه کلاسیک های جدید و اقتصاد دانان اخیر این مکتب                                                             

انسان اقتصادی از دیدگاه سوسیالیستها                                                                                                           

انسان اقتصادی از دیدگاه مارکس                                                                                                                   

تفاوت میان اقتصاد آزاد و آزادی اقتصادی                                                                                                        

کار                                                                                                                                                        

حقوق اجتماعی مالکیت                                                                                                                             

مفهوم رقابت و رقابت آزاد                                                                                                                           

رقابت و رقابت آزاد از دیدگاه اسلام                                                                                                                 

کمیابی و پریابی                                                                                                                                       

بررسی کمیابی از نظر اسلام                                                                                                                         

مفهوم حکومت و دولت از دیدگاه اسلام                                                                                                            

حکومت اسلامی و اقتصاد                                                                                                                            

 همبستگی های نظام اقتصادی                                                                                                                      

فصل چهارم – اهداف اقتصاد اسلامی و مالکیت                                                                                               

حاکمیت سیاسی اسلام                                                                                                                               

تحکیم ارزشهای معنوی و اخلاقی                                                                                                                  

برپایی عدالت اجتماعی                                                                                                                               

عدم وابستگی اقتصادی                                                                                                                               

رفاه عمومی                                                                                                                                            

 مالکیت                                                                                                                                                 

مال و مالیت                                                                                                                                           

مالکیت خداوند                                                                                                                                         

مالکیت چندگونه و فلسفه اقتصادی آن                                                                                                            

مالکیت امام (دولت اسلامی)                                                                                                                        

مباحات عامه (اموال همگانی)                                                                                                                        

مالکیت خصوصی                                                                                                                                      

فصل پنجم – مبانی توزیع درآمدو مصرف                                                                                                       

عامل سرمایه                                                                                                                                            

عامل کار                                                                                                                                                

اهمیت مصرف از نظر مباحث اقتصادی                                                                                                             

گسترش دایره مصرف و مطلوبیت ها در اسلام                                                                                                   

مصرف و توزیع مجدد                                                                                                                                 

فصل ششم – آزادی اقتصادی و محدودیت های درامد                                                                                       

آزادی فلسفی                                                                                                                                           

آزادی حقوقی                                                                                                                                           

آزادی اقتصادی                                                                                                                                        

آزادی واقعی و شکلی                                                                                                                                  

 نظام سرمایه داری و آزادی اقتصادی                                                                                                              

آزادی اقتصادی از نظر اسلام                                                                                                                         

برخی آثار و نتایج اقتصادی مبادله                                                                                                                 

 محدودیت های حقوقی اصل درآمد                                                                                                               

محدودیت درآمد بر اساس عناوین «ثانویه»                                                                                                       

محدودیت درآمد بر اساس ممنوعیت برخی از معاملات و کسب ها                                                                          

فصل هفتم – درامدهای مالیاتی و عدالت اجتماعی                                                                                           

تعریف مالیات                                                                                                                                           

مالیات های اسلامی                                                                                                                                  

صفات و شرایط مالیات                                                                                                                                

شبه مالیات ها                                                                                                                                         

ویژگیهای مالیات در اسلام                                                                                                                           

ریشه تفاوتهای اقتصادی                                                                                                                             

برخورد مکتبهای مختلف با تفاوت درآمدها                                                                                                       

موضع اسلام در برابر تفاوتهای درآمد                                                                                                               

بالا بردن سطح زندگی طبقات کم درآمد                                                                                                         

تحولات فکری در زمینه نقش بخش عمومی                                                                                                     

دلایل نظری در دفاع از نظام اقتصاد بازار                                                                                                          

دلایل عدم موفقیت نظام بازار رقابتی                                                                                                              

طبقه بندی بنگاههای عمومی                                                                                                                        

فصل هشتم – ماهیت دولت اسلامی                                                                                                             

ضرورت حکومت                                                                                                                                       

ضرورت حکومت اسلامی                                                                                                                             

منشا اختیارات قانونی حکومت                                                                                                                      

شرایط حاکمیت در اسلام                                                                                                                            

وظایف و مسئولیت های حکومت اسلامی                                                                                                         

سیاست کلی دولت اسلامی در بخش عمومی                                                                                                     

فصل نهم – انواع نظام های اقتصادی و معیارهای تفکیک                                                                                    

ساختارهای تصمیم گیری، اطلاعاتی و انگیزشی در چند کشور سرمایه داری                                                              

نظام اقتصاد فرانسه                                                                                                                                   

نظام اقتصاد ژاپن                                                                                                                                     

نظام اقتصاد جمهوری فدرال آلمان                                                                                                               

نظام اقتصاد ایالات متحده آمریکا                                                                                                                

ساختار تصمیم گیری، اطلاعاتی و انگیزشی در اتحاد جماهیر شوروی سابق                                                               

فصل دهم – نظام اقتصاد اسلام                                                                                                                  

روش بررسی نظام اقتصاد اسلام                                                                                                                  

روش کشف اصول نظام اقتصاد اسلام                                                                                                            

اصول نظام اقتصاد اسلام                                                                                                                           

جایگاه نظام اقتصاد اسلام                                                                                                                          

نظریه های اساسی اقتصادی اسلام                                                                                                                

ارزیابی اصول و نظریه های اقتصادی اسلام                                                                                                     

فصل یازدهم – درآمدها و مصارف بیت‌المال                                                                                                  

یک – درآمدهای بیت‌المال                                                                                                                       

شیوه جمع آوری درآمدهای مالیاتی                                                                                                             

دو- موارد مصرف وجوه بیت‌المال                                                                                                                 

حوزه فعالیتهای بیت‌المال                                                                                                                         

سه- سیاستهای مالی                                                                                                                                

فصل دوازدهم – پول و سیاست های پولی                                                                                                   

اهمیت تجارت و وسیله مبادله در اقتصاد صدر اسلام                                                                                          

عرضه و تقاضای پول در صدر اسلام                                                                                                             

سرعت گردش پول                                                                                                                                   

تاثیر سیاستهای مالی صدر اسلام بر ارزش پول                                                                                                

ابزار سیاستهای پولی                                                                                                                               

سیاستهای تشویقی                                                                                                                                  

فصل سیزدهم – بازارهای صدر اسلام                                                                                                         

ویژگی های بازار در صدرa اسلام                                                                                                                    

ارزیابی کارکرد بازارهای صدر اسلام                                                                                                              

فصل چهاردهم – توجیهات بهره و پاسخ به انها                                                                                              

بهره و ماهيت حقوقي آن                                                                                                                          

بهره به عنوان اجاره پول                                                                                                                           

بهره و جبران كاهش ارزش پول                                                                                                                   

بهره به عنوان هزينۀ فرصت پول                                                                                                                 

امساك از مصرف به عنوان توجيه بهره                                                                                                          

بهره و ارجحيت زماني پول                                                                                                                         

بهره به عنوان متوسط نرخ سود                                                                                                                  

منابع و مآخذ                                                                                                                                                          

بخش هایی از بسته درسی اقتصاد اسلامی

اقتصاد یکی از علوم انسانی است که مربوط به فعالیت های انسانی انسان می باشد به نظر بیکن طبقه بندی علوم وابسته به عقل یا فلسفه در سه ستون قرار میگیرد :

علوم الهی

علوم طبیعی

علوم انسانی

طبقه بندی علوم و معارف بشری از نظر بیکن

طبقه بندی دالامبر

دالامبر سه قوه تخیل (اساس شعر) و حافظه (اساس تاریخ) و عقل (اساس فلسفه) را پایه تقسیم بندی علوم و معارف بشری می داند؛ فلسفه را نیز به سه علم (الهی ، طبیعی و انسانی) تقسیم می کند؛ علوم مربوط به انسان به علم به فهم (منطق) و علم به اراده ( اخلاق) تقسیم می کند. مقصود وی از «منطق» عبارت از آموزش و پرورش ، فقه اللغه و هنر نقد  و از «اخلاق» اخلاق عملی ، حقوق ، اقتصاد و سیاست است.

او علم به جسم را از رده علوم انسانی خارج می کند و در زمره علوم طبیعی قرار می دهد و می گوید :« علم به طبیعت ، همان علم به اجسام است.»

طبقه بندی جامعی برای تقسیم بندی علوم و معارف بشری با توجه به تقسیم بندی های دانشمندان قدم و جدید :

.1طبقه بندی علوم بر اساس روش بحث و شیوه بررسی و اثبات مسائل آنها.

2.طبقه بندی علوم بر پایه طبیعت مسائل مورد بحث آنها.

معمولا دانشمندانی که به تقسیم بندی علوم پرداخته اند ، در نوشته هایشان میان این دو نوع طبقه بندی فرقی نگذاشته اند ، در صورتی که تقسیم بندی علوم باید بر اساس این دو پایه از هم جدا شوند.

در طبقه بندی بر پایه روش بحث می توان علوم را به چهار نوع تقسیم کرد :

  1. علوم استقرایی ، علومی که شیوه بحث در آنها مشاهده ، تجربه و آزمایش است؛ مانند علوم طبیعی.
  2. علوم عقلی (قیاسی) ، که روش بحث در آنها استدلالهای صرفا عقلی و منطقی است ، مانند : منطق ، ریاضیات و فلسفه.
  3. علوم وجدانی و ذوقی ، مانند شعر و ادبیات.
  4. علوم مختلط که بیش از یکی از روشهای فوق در آنها به کار گرفته می شود ، مانند پاره ای از علوم اجتماعی . علم اقتصاد از جمله این علوم است ، زیرا در بخشی از مسائل آن به شیوه قیاسی بحث می شود و بخشی دیگر به شیوه استقرایی است.

(در طبقه بندی بر پایه طبیعت مسائل علم) می توان علوم را به دو دسته تقسیم کرد:

  1. علوم اعتباری ، که مسائل آن صرفا اعتباری و قراردادی است و خارج از ظرف اعتبار و قرارداد واقعیتی ندارند ، مانند علم حقوق ، زبان و ادبیات و علوم سیاسی.
  2. علوم حقیقی ، که مسائل مورد بحث آنها ، قطع نظر از هر واضع و اعتبار کننده ای ، واقعیت دارد. حال یا واقعیت آن طبیعی است ، یا واقعیت اجتماعی دارد و در ظرف اجتماعی موجود است ، یا واقعیت فلسفی – نظری و یا فلسفی – عملی دارد ، بنابراین علوم حقیقی به چهار دسته تقسیم می شوند :

الف) علوم طبیعی ، مانند فیزیک ، شیمی ، طب و …

ب) علوم اجتماعی، مانند جامعه شناسی ، اقتصاد ، تاریخ ، تعلیم و تربیت و …

ج) حکمت نظری ، مانند فلسفه و منطق.

د) حکمت عملی ، مانند اخلاق و سیاست و …

بنابراین طبقه بندی ، اقتصاد از علوم اجتماعی است ، زیرا در اقتصاد ، بحث از تولید و توزیع و مصرف ثروت است که از مسائل اجتماعی به شمار می آیند.

 

روش شناسی علوم انسانی

تعدادی از متفکران غربی میان علوم طبیعی و انسانی از جهت  علمی بودن و روش بحث ، فرقی نمی گذارند و معتقدند که علوم انسانی همچون علوم طبیعی ، تجربی اند و می توان آنها را هم با معیارهای علوم طبیعی مطالعه کرد. این نظریه معرفت شناختی در طی قرن هیجدهم بر نظریه های دیگر غالب شد.

مثلا هلوسیوس در دیباچه کتاب خویش ، زیر عنوان «پیرامون روح» معتقد است که بکاربستن روش فیزیکی در علوم انسانی باعث پیشرفت این علم خواهد شد.

لامتری نیز بر آن بود که به مدد اصول علم مکانیک به تبیین انسان بپردازد.

هلباخ در کتاب خود به نام نظام طبیعت ، از طبیعت ، به عنوان اصل نظام اجتماعی و اخلاق یاد کرد.

 

مذهب اصالت طبیعت

مذهب اصالت طبیعت ، با خصایص زیر مشخص می شود :

1-پیرامون این مذهب بر این عقیده اند که علوم طبیعی الگوی هر گونه علمی بودن است ، بدان سان که هر رشته ای که مدعی عنوان علم باشد ، باید از فنون و روشهای این علوم تقلید کند ، بنابراین ، علوم انسانی نیز قاعده ها و معیارهای خود را از بیرون به دست می آورد.

2-تمایل این مذهب بر این است که بدون توجه به جنبه های خاص افراد ، و با بی اعتنایی کامل نسبت به اهداف و غایات ، همه موضوعات را یکسان بشمارد ، تا آنجا که تفاوتهای موجود میان اثر یک استاد مسلم نقاشی و «اثر مبتذل» کسی را که از روی تفنن به نقاشی می پردازد ، از میان بردارد؛ در نتیجه ، آفرینشها و آثار فعالیت انسانی اعم از آفرینش ها و آثار انسان در زمینه اخلاق و دین یا هنر را به تعینات مادی یا فنی بر می گرداند.

3-وقتی بنابراین مذهب ، علوم طبیعی ملاک هر گونه علمیتی باشد ، پیروان آن نیز برای روشهای علوم انسانی که از جهت نقص یا کمبودهای حاکی از نارسایی علمی با علوم طبیعی همپایه نیستند ، اهمیتی نمی دهند و در نتیجه علومی برتر و علومی فروتر وجود خواهد داشت.

4-این مذهب اصولا با هرگونه فلسفه اولی (متافیزیک) مخالف است و آن را به فکر واپس مانده ای که از خصایص علمی نارساست ، تنزل می دهد.

علوم انسانی از دیدگاه اسلام

منظور از علوم انسانی ، علومی است که در رابطه با فعالیتهای انسانی انسان قرار می گیرد ، به عبارت دیگر ، موضوع احکام و قواعد این دسته از علوم ، انسان و فعالیت های انسانی اوست که با نبود انسان و رفتارهای خاص او واقعیتی نخواهد داشت. بر خلاف موضوع علوم طبیعی که از جهتی انسان ها موضوع آن می باشند ، ولی با نبود انسان و رفتارهای انسانی نیز وجود دارد به عبارت دیگر ، علوم انسانی ، آن دسته از معارف بشری است که در رابطه با جنبه انسانی انسان و کردارهای او ، اعم از فعالیت های بدنی ، فکری ، هنری و … باشد.

بدین جهت ، در دانش اقتصاد ، به طور ضمنی از روابطی که مستقیما با کردار انسان سر و کار ندارد ، بحث می شود ، مانند قانون بازده نزولی که رابطه ای طبیعی ، بوده یا جهت استطرادی و تبعی داشته و یا باز هم در رابطه با تولید (فعل انسان) منظور شده است.

تفاوت میان داده های علوم طبیعی ، مانند قوانین حاکم بر قلمرو فیزیک و داده های علوم انسانی و قوانین حاکم بر کردارهای بشری ، تفاوتی جوهری و اساسی است.

تنها تفاوت میان داده های این دو دسته علوم ، از نظر شرایط و طرف رابطه ها است که در قلمرو  علوم طبیعی مشخصتر ، محدو دتر و قابل کنترل بیشتر است ، ولی در قلمرو علوم انسانی پیچیده تر ، وسیعتر و غیرقابل بررسی و کنترل دقیق است.

تفاوت دیگر داده ها و رابطه های علوم انسانی با داده ها و رابطه های علوم طبیعی ، ارزشی بودن و هدفدار بودن موضوع علوم انسانی است. بدین معنا که عامل اصلی در تحریک انسان و صدور کرداری از او ایده و هدف اوست. به هیچ وجه افعال انسان ها کورکورانه و بدون انگیزه و هدف سر نمی زند. زیرا انسان موجودی آگاه و متفکر است و عنصر اراده و انتخاب او همواره در پشت قوه و ایده او قرار دارد و از آن الهام می گیرد ، که به محض عوض شدن ایده یا هدف ، کردار او نیز تغییر پیدا می کند و بدین ترتیب می تو ان گفت که حرکت انسان در کردارها و رفتارهایش ، حرکتی هدفدار و غایی است ، نه همچون حرکتها و فعل و انفعالهای جهان فیزیک.

در زمینه تاثیر ایدئولوژی و فرهنگ دو سوال مطرح میشود:

سوال اول آیا ایده های انسانی که عامل اصلی کردارهای او هستند ، خود محکوم عوامل مادی ، اجتماعی و یا تاریخی هستند؟

سوال دوم اگر ایده و فکر انسان مستقل از عوامل مادی و فیزیکی باشد ، آیا کردارهای جمعی و رابطه های اجتماعی انسانها ، تنها از همین عامل سرچشمه می گیرد یا عوامل مادی و اجتماعی دیگر نیز در کنار این عامل ، بلکه بیش از آن در این رفتارها موثرند؟ در این صورت چه مقدار نقش و ارزش برای عامل فکر و ایده انسان در محاسبه رویدادهای اجتماعی باقی می ماند؟

مکتبهای مختلف ، نسبت به این سوال ، پاسخهای متفاوتی می دهند. معمولا مکاتب مادی غرب در عین اختلافهایی که در چگو نگی تفسیر روابط اجتماعی و تشخیص عامل اصلی و محرک اساسی آنها دارند ، عموما سعی کرده اند فکر و ایده انسان را همچون سایر داده های مادی در عامل طبیعت و فیزیک ، محکوم قوانین و معیارهای مادی قرار دهند.

بر اساس فلسفه اسلامی عامل ایده و فکر عاملی اصیل است که بر کلیه ابزارها ، معیارها و شرایط مادی انسان حاکم است . البته این به معنای نفی مادی بودن برخی از مقدمات فکر و احساس ، همچون حواس پنجگانه نبوده و همچنین در اینجا منظور نفی مطلق تاثیر سایر عوامل مخصوصا عامل سیاسی – اجتماعی در افکار و اندیشه های مردم نیست ، بلکه منظور آن است که فکر انسان فرد و همچنین انسان جمع ، تراوشی از روح و درون او بو ده ، با تماس با خارج به وسیله حواس به حرکت در آمده ، مجهولات خود را به تدریج برطرف می کند و با بنا ساختن اندیشه و فرهنگ هم جهان خارج از ذهن را برای خویش ترسیم و تفسیر می کند و هم در آن تصرف کرده ، آن را تغییر می دهد.

کردارهای اجتماعی انسان ها ، هم تحت تاثیر ایده و فکرند و هم از عوامل دیگر اجتماعی اثر می پذیرند ولی عامل فکر انسان در رویدادهای اجتماعی باز هم ارزش بالاتر از دیگر عوامل دارد.

نکته اول : عوامل سیاسی – اجتماعی که بر رفتارهای اجتماعی مردم موثرند ، در آغاز از حرکتی فکری شروع شده و به تدریج توانسته اند بر مرکز قدرت اجتماعی – سیاسی دست یابند و از ابزارها و شرایط مادی در کنترل جامعه و تاثیر بر افکار و ایده های اجتماعی مردم استفاده کنند. در نتیجه ، همه فعل و انفعالات و حرکتها و تحولات اجتماعی از برخورد طرز تفکرها و بینشهای مردم ساخته شده است. بنابراین ماهیت این روباط و حرکتهای اجتماعی ، باز هم فکری است و مانند فعل و انفعالات طبیعی در قلمرو علوم طبیعی نیست.

نکته دوم : عوامل سیاسی – اجتماعی مزبور معمولا در آن حد موثر نیستند که امکان تاثیر ایده دیگری را هر چند در دراز مدت و به صورت کند ، سلب کنند بلکه جامعه بشری ، با وجوده همه امکانات و عوامل مادی که از طرف قدرتهای حاکم در آن به کار گرفته می شود ، از ایده های مخالف تاثیر پذیرفته است که از تاریخ جوامع بشری و تحو لات پدید آمده در آن چه در قدیم و چه در زمان معاصر ، بهترین گواه آن است.

در بررسی روابط حاکم بر قلمرو حیات فردی و اجتماعی انسان ها ، نمی توان روش معمول در علوم طبیعی و قلمرو فیزیک را اعمال نمود ، بلکه در اینجا باید روشی متناسب با این روابط اعمال گردد ، یعنی باید کلیه مسائلی را که در رابطه با بعد فکری ، معنوی و انسانی انسان است ، در نظر گرفت و در تجزیه و تحلیلها آثار این بعد را محاسبه کرد. طبیعت این محاسبه نمی تواند مانند محاسبه کمیتها در علوم طبیعی – که جبری و تخلف ناپذیرند – محدو د باشد ، بلکه باید کلیه عوامل معنوی و غیرکمی و غیرمادی انسان ها را که از فرهنگ و اعتقادات و اخلاق ایده ها و انگیزه ها و اندیشه های آنان سرچشمه می یگرد ، در نظر داشت و تاثیر آنها را محاسبه کرد ، بنابراین نمی شود علوم انسانی را در روش بررسی ، تابع علوم طبیعی بدانیم.

تعمیم نتایج به دست آمده از بررسی کردارهای انسان در یک جامعه یا در یک نسل ، بر سایر جوامع و نسلها صحیح نیست ، زیر ا داده های علوم انسانی و نتایج انها تابعی از فرهنگ آن مردم است که رفتارهای آنان مورد بررسی قرار گرفته ، بنابراین ، تعمیم آن به مواردی که بررسی نشده ، خطاست. در صورتی که نتایج به دست آمده در علوم طبیعی را می توان به موارد مشابه تعمیم داد ، زیرا داده های آنها بر اساس اراده و اختیار و اهداف و انگیزه های آگاهانه حاصل نشده ، بلکه صدور قهری و جبری داشته است. حاصل آنکه ، علوم انسانی ، علومی نسبی هستند و نسبت به فرضهای مشخصی نتیجه می دهند و اگر آن مفروضات باقی نمانند ، استنتاجهای این علوم نیز اعتبار خود را از دست می دهند.

بر اساس هر فرهنگی ، می توان علوم انسانی جداگانه ای را پی ریزی کرد؛ همچنانکه می بینیم جامعه شناسی ، اقتصاد ، حقوق و سایر علوم انسانی در میان دانشمندان دو بلوک شرق و غرب دارای یک نوع برداشت و یک سیستم بحث و نتایج واحدی نیستند ، از این رو ما می توانیم بر اساس فرهنگ اسلامی از این علوم ، برداشت ، روش بحث ، و استنتاجهای مستقلی داشته باشیم. گرچه ممکن است ابزارهای مشترکی را برای بررسی ، کاوش ، نتیجه گیری و آموزش آنها به کار گیریم ، ولی حاصل بررسی ها ، تحقیقات و استنتاجها می تواند متفاوت باشد ، زیرا مفروضات و داده های جامعه اسلامی با شکل گرفتن آنها به وسیله فرهنگ اسلامی ، با مفروضات و داده های جوامع غیر اسلامی تفاوت بسیار دارند ، بنابراین ، می توانیم با دست آوردن داده ها و مفروضهای جامعه اسلامی ، اقتصاد اسلامی ، جامعه شناسی ، حقوق اسلامی و سایر علوم انسانی اسلامی داشته باشیم.

قانونمندیهای اجتماعی و اقتصادی ذکر شده از طرف دانشمندان علوم انسانی ، عموما مبتنی بر مفروضات مخصوصی از انسان و انگیزه و اندیشه های او بوده که معمولا در محیط اجتماعی آن دانشمندان حاکم بوده است. با تغییر یافتن آن مفروضات بر اساس فرهنگ و مکتب دیگری ، آن قانونمندیها ، کارایی خود را از دست خواهند داد ، همچنین ابزارهای دیگری برای بررسی و نتیجه گیری و پیشگویی در قلمرو این علوم وجود دارد که با طبیعت کردارها و رفتارهای انسان و چگونگی سرزدن آنها از او سنخیت دارد ، و بدین ترتیب ممکن است به قانونمندیهای اجتماعی اصیل تر و گسترده تر و از سنخی دیگر برسیم که در انها نقش عوامل کمی و کیفی هر دو در نظر گرفته شده باشد.

قوانین و روابط کشف شده در قلمرو علوم انسانی ، از آنجا که در رابطه با خود انسان و کردارهای فردی و یا اجتماعی او قرار دارد محکوم اراده و انتخاب و ایده اوست ، نه حاکم بر او. بدین ترتیب سنخیت و ماهیت قوانین اجتماعی با قوانین طبیعی فرق دراد ، زیرا انسان در این قلمرو محکوم آن قوانین به عنوان جبر اجتماعی و یا تاریخی نیست ، بلکه خود حاکم بر آنها و ایجاد کننده اجتماع و تحولات تاریخ است ، از این رو است که تغییر اوضاع اجتماعی و همچنین بررسی حرکت تاریخ انسانها را همواره باید از نقطه درون انسان شروع کرد و تنها با تربیت و تعلیم فرهنگ صحیح به آنها می توان جامعه عدل و قسط و خیر را بنیان گذاشت و سعادت حقیقی را برای بشریت به ارمغان آورد ، و این همان راهی است که فرستادگان الهی ، در طول تاریخ انسان ها ، پیش گرفته و از روی لطف الهی آنان را تربیت کرده و رشد داده ان د. البته این امر همراه با یک نظام حقوقی عادلانه برای جامعه بشری – که همان شریعت الهی است – صورت می پذیرد.

ویژه داوطلبان آزمون دکتری
Rating: 5.0. From 1 vote.
Please wait...
ارسال دیدگاه