کد خبر: 2681

تاریخ بروزرسانی : 1396/07/24

سرفصل های درس نظریه های ارتباطات و فرهنگ

No votes yet.
Please wait...
کانال تلگرام آزمون دکتری

نام بسته درسی : نظریه های فرهنگ و ارتباطات

———————————————————

فهرست:

فصل اول : آشنایی با اندیشمندان ارتباطات

مقدمه

نگاهی به زمینه شکل گیری دانش ارتباطات

رشد و توسعه مطالعات ارتباطی

فصل دوم : نظریه های ارتباطات

دسته اول: نظریه ارتباطی با منشاء روانشناسی

دسته دوم: نظریه های ارتباطی با منشاء جامعه شناسی

دسته سوم: نظریه های ارتباطی با منشاء سیاسی

دسته چهارم: نظریه تحول تاریخی ارتباطات

دسته پنجم: نظریه های تجربی ارتباطات

دسته ششم: نظریه های تاثیر ارتباطات جمعی

دسته هفتم: نظریه های ارتباطات و توسعه(Communition & Develop Theory)

دسته هشتم: نظریه های انتقادی و رادیکال در وسایل ارتباط جمعی

دسته نهم – سایر نظریه ها

نظریه های ارتباطات – بخش دوم

جامعه اطلاعاتی

ساختار اقتصادی جامعۀ اطلاعاتی

از جامعۀ اطلاعاتی تا جامعۀ معرفتی

نظریه های جامعۀ اطلاعاتی

اطلاعات و تغییر شهری

فصل سوم : نظریه ارتباط جمعی و روش های آن

مقدمه ای بر نظریه ارتباط جمعی

روش علمی

انواع روش های تحقیق

استدلال در مورد داده ها

الگوها در پژوهش های ارتباطات جمعی

برخی مدل های ارتباطی اولیه

ریشه های نظریه اطلاعات

فصل چهارم: نقش درک در ارتباط مشکلات رمزگذاری و تحلیل تبلیغات سنجش خوانا بودن                                        

نقش درک در ارتباط

استفاده های نادرست از زبان

سه نوع بیان

تحلیل تبلیغات

همرنگی با جماعت

سنجش خوانا بودن

کاربردهای دستورهای خوانایی

فصل پنجم: هماهنگی شناختی و ارتباط جمعی و نظریه های اقناع

هماهنگی شناختی و ارتباط جمعی

مواجهه گزینشی و توجه گزینشی

نظریه های اقناع

فنون اقناع

جهت گیری های جدید در نظریه اقناع

فصل ششم:گروه ها و ارتباطات،رسانه های جمعی وارتباط میان فردی

گروهها و ارتباطات

رسانه های جمعی و ارتباط میان فردی

رسانه های جمعی و رفتار رای دهی

اشاعه نوآوری ها

برجسته سازی

فصل هفتم : گروه ها و ارتباطات،رسانه های جمعی وارتباط میان فردی

فرضیه شکاف آگاهی

اصلاح فرضیه

شکاف نفوذ

اثر های ارتباط جمعی

اثرهای تجربه مصنوعی

اثرهای خشونت تلویزیونی

استفاده از رسانه های جمعی

استفاده و خوشنودی

رسانه های جمعی در جامعه جدید

چهارنظریه از مطبوعات

شرایط اثر بخشی رسانه ها

نکات مهم

آزمون خودسنجی

منابع و مآخذ

بخش هایی از بسته درسی نظریه های فرهنگ و ارتباطات

مقدمه

با گسترش تدریجی وسایل ارتباطی در خصوص تاثیر وسایل جمعی، نظریه های مختلفی پدید آمد. گروهی وسایل ارتباطی را آن چنان قدرتمند تصور می کردند که می تواند هر گونه تغییر در رفتارها را موجب شود، گروه دیگر را عقیده بر آن بود که وسایل فاقد هرگونه قدرت هستند و بالاخره گروه سوم کسانی بودند که نه وسایل ارتباطی را آن چنان قدرتمند می پنداشتند که می تواند افراد رادگرگون کند و نه آن چنان بی قدرت که نتواند هیچ تاثیری از خود بر جای گذارد.

بعد از جنگ جهانی  دوم دانشمندان زیادی ابعاد مختلف تاثیر وسایل ارتباطی را در قالب نظریه های ارتباطی مورد بررسی قرار دادند. نکته قابل توجه اینکه بسیاری از این افراد از سایر حوزه های ارتباطی پا به درون این رشته گذاشتند. در این درس ابتدا اندیشمندان نخستین ارتباطی را معرفی می کنیم و در ادامه به صورت اجمالی ، بر اساس دسته بندی ارائه شده نظریات ارتباطی را مورد بررسی قرار می دهیم.

نگاهی به زمینه شکل گیری دانش ارتباطات

توسعه علم ارتباطات در جهان و در جایگاه امروزی نتیجه کار مداوم اندیشمندان بسیاری است که در ادامه، بر اندیشه آنان مروری داریم.

1.اندیشمندان اروپایی علم ارتباطات

با ظهور حزب نازی در آلمان، اساتید دانشگاهی یهودی اخراج شدند و صدها تن از مغزهای متفکر مانند ” آلبرت انیشتنی”، “میلتون اچ.اریکسون” و … به کشور آمریکا مهاجرت کردند. همچنین بسیاری از متفکران کلیدی تحقیقات ارتباطی مانند کورت لوین و پاول لازارسفلد از جمله این مهاجران بودند. علاوه بر این بسیاری از محققان متولد آمریکا نیز دوره های تحصیل خود را در دانشگاههای اروپا پشت سر گذاشته بودند. بنابراین با وجود اینکه علم ارتباطات در آمریکا متولد شد ریشه های تاریخی آن را می توان در اروپا پیدا کرد.

در این میان گابریل تارد، قاضی فرانسوی نظریه قوانین تقلید را ارائه کرد و بدین ترتیب بر حوزه علم ارتباطات آمریکایی بطور مستقیم اثر گذاشت. این نظریه بیان می کند که چگونه افراد تحت تاثیر رفتار کسانی قرار می گیرند که در زندگی روزمره با آنها تماس دارند. این نظریه چهار سال بعد در آمریکا پایه و اساس نظریه معروف نشر نوآوری راجرز  نظریه یادگیری اجتماعی آلبرت باندورا گردید. تارد مشاهده کرد میزان تطابق نظر افراد با یک اندیشه جدید اغلب تابع یک منحنی S است. یعنی ابتدا تعداد کمی با یک ایده جدید خو می گیرند، سپس افزایش پیدا می کند و در نهایت کاهش می یابد زیرا عده کمی برای تطبیق با نوآوری باقی می ماند.

جرج زیمل، پدر علم روانشناسی اجتماعی و تحقیق در زمینه نفوذ و تاثیرات گروه بر رفتارهای شخصی است. زیمل نظریه شبکه های ارتباطی را ارائه می کند و از دیدگاه او، پرسش اصلی و ضروری برای درک تغییرات رفتاری انسان این است که هر فرد با قدرت ارتباطی خود به چه کسانی متصل می شود؟

2.اندیشمندان آمریکایی

چهار نظریه از چهار اندیشمند آمریکایی وجود دارد که تاثیر عمیقی بر علم ارتباطات گذشته است. مرکز توجه این چهار اندیشمند موضوعات صنعتی شدن، شهرنشینی و مهاجرت انبوه اروپائیان به آمریکا بود که مشکلات اجتماعی بسیاری را پدید آورد. آنها امیدوار بودند که فناوری های نوین ارتباطی روزگار آنان بتواند به بهبود وضعیت جامعه نیز کمک کند. این چهار نفر به ترتیب عبارت بودند از:

الف) جان دیویی و مکتب اصالت عمل

او با این اندیشه که ارتباطات جمعی ابزاری در تحقیقات اجتماعی است تلاش کرد تا علم و فلسفه را با چاپ یک روزنامه متحول کند. دیویی با همکاری شاگرد خود رابرت پارک روزنامه یی به نام

اخبار اندیشه منتشر کرد و تلاش نمود با ارائه گزارش بیشتری از آخرین اکتشافات در زمینه علوم اجتماعی، مشکلات اجتماعی بیشماری را رفع کند. به نظر او فناوری های نوین ارتباطی می توانند ارزشهای اجتماعی، مشکلات جامعه مورد توجه قرار دهند و آنان را بازسازی کنند.

جان دیویی را نخستین فیلسوف علم ارتباطات نامیده اند و امروز او را براساس فلسفه عملی اش می شناسند. او معتقد بود که هر اندیشه زمانی درست است که در عمل نیز کارآیی داشته باشد.مکتب پراگماتیسم یا اصالت عمل دیویی دوگانگی ذهنیت و عینیت را رد می کند.

ب)چارلز هورتون کولی:خود آیینه سان

کولی بر پایه مطالعات خود، وراثت و فردگرایی را به معنی معیار تعیین کننده شخصیت فرد مردود برشمرد و ارتباطات میان فردی شخص یا خانواده و همه گروههای خود را پایه اصلی جامعه پذیر شدن دانست. کولی در نظریات خود جایگاه ارزشمندی را به ارتباطات اختصاص داد و آن را مکانیسم اصلی شکل گیری خود آیینه سان دانست. به اعتقاد کولی کنش متقابل با دیگران، نقش یک آیینه را ایفا می کند که به فرد کمک می نماید تا نسبت به خود ادراک دقیقی پیدا کند. کولی در کتاب سازمان اجتماعی در سال 1909 بهتری تعریف از ارتباطات را ارائه داد.

ج)رابرت ای. پارک و جامعه شناسی شیکاگو

رابرت پارک را به حق می توان نخستین نظریه پرداز ارتباط جمعی دانست. همچنین وی به دلیل مطالعات تجربی که بر روی محتوای روزنامه ها، مخاطبان آنها و ساختار اجتماعی و فرهنگی صاحبان روزنامه ها انجام داد. به عنوان نخستین محقق ارتباطی شناخته شد. یکی دیگر از مشخصات وی ریاست دانشکده جامعه شناسی شیکاگو است که یکی از اثرگذارترین مراکز علوم اجتماعی آن زمان به شمار می رفت.

پارک دوره نسبتاً طولانی از عمر خود را وقف روزنامه نگاری عملی کرد. او بدنبال این بود که مشخص کند انواع مختلف روزنامه نگاری چگونه به ابزاری برای تغییرات اجتماعی در آمریکا تبدیل شده است. او حتی در رساله دکترای خود با عنوان “انبوه خلق و عامه”به چگونگی شکل گیری افکار عمومی توسط رسانه ها پرداخت. اندیشه برجسته سازی که طی آن رسانه ها الویت مطالب خبری را تعیین می کنند و در نتیجه بر اثر آنچه که راجع به آنها درباره آن صحبت می کنند، تاثیر می گذارند بر پایه تعریف پارک از خبر تحت عنوان “مبانی مذاکرات میان فردی” قرار دارد. و بالاخره تحقیقات پارک با این اندیشه که افکار عمومی قابل اندازه گیری است به پرسشهای زیر

پاسخ می دهد:

  • چگونه شبکه های میان فردی به رسانه های جمعی می پیوندد؟
  • روزنامه ها تا چه اندازه بر افکار عمومی تاثیر می گذارند؟
  • افکار عمومی چگونه رسانه ها را کنترل می کنند و رسانه ها تا چه حد در ایجاد تغییرات اجتماعی توانا هستند؟

د)جرج هربرت مید و مفهوم خود در تعامل نمادین

نظریه مید در خصوص مفهوم “خود” ارتباطات را عامل زیربنایی جامعه پذیر شدن انسانها می داند. نظریه او بیان می کند که افراد خود را از طریق کنش متقابل با دیگران می شناسند و تاکید داشت که “خود” به نوعی از زمان کودکی شکل می گیرد که فرد می آموزد نقش های دیگران را تصور کند، آنها را بپذیرد و پاسخ های آنان را به نسبت کنش های فردی خود پیش بینی کند.

در مورد این چهار اندیشمند آمریکایی می توان گفت که همه آنها دیدگاه اثبات گرایی داشتند. آنان از همان ابتدا جذب این پرسش شدند که آیا روزنامه ها توان بالقوه تغییرات اجتماعی را دارا هستند یا خیر. این چهار نفر همگی تجربه گرا بودند و ارتباطات را فراگردی می پنداشتند که به رفتارهای انسانی اثر می گذارد. آنها معتقد بودند ارتباطات انسانی کاملاً ذهنی است. اما این اندیشه بعدها توسط نظریه ها و مدل های خطی و تاثیر مدار تغیر پیدا کرد.

در سالهای بعد از جنگ جهانی دوم نظریات گلود شانون و وارن ویوور هم در توسعه علم ارتباطات موثر واقع شد. مدل شانون نظریه ریاضی ارتباطات بود. همچنین نظریه اطلاع که این نظریه یک مدل ریاضی برای انتقال علائم بود که بعدها این مدل توسط وارن ویوور به ارتباطات انسانی تعمیم داده شد. در واقع ویوور در مطالعات خود اشاره کرد که یک نظریه در مورد ارتباطات انسانی را چگونه می توان از میان برهای ریاضی شانون که در مورد ارتباطات مهندسی است بیرون کشید.

.در اواخر دهه 1940 با آثار تحقیقاتی بسیار مهمی در علم ارتباطات روبرو می شویم.

نوربرت وینر ریاضیدان معروف کتاب “سایبرنتیک یا کنترل و ارتباط در انسان و ماشین” را نوشت. دو سال بعد نیز نسخه ساده تر کتاب خود را تحت عنوان “استفاده انسانی از انسانها” و “سایبرنتیک و جامعه” را تالیف کرد.

3.پیشتازان علم ارتباطات

چهار نظریه پرداز نخستین علم ارتباطات یعنی لاسول، لازارسفلد، کورت لوین و هاولند که از رشته های تخصصی خود به مطالعات ارتباطی روی آوردند چنان تاثیر عمیقی در این عرصه بر جای گذاشتند که امروزه به عنوان پدران ارتباطات شناخته می شوند.

اورت م. راجرز خصوصیات مشترک این چهار اندیشمند را این گونه توضیح می دهد:

  • همه آنها زمینه تفکر و اندیشه بسیار غنی داشتند و در دانشگاههای معتبر تحصیل کرده بودند.
  • همه آنها چند رشته ای بودند.
  • همه آنها در اواسط جوانی برای حل معضلات جهانی به ارتباطات روی آوردند.
  • هر چهار نفر در مطالعات خود بر “تاثیرات” و تاثیر رفتارهای فردی متمرکز شدند و آن را ناشی از انتقال پیام های ارتباطی دانستند.
  • این چهار نفر مطالعات خود را از سمت فلسفه و نظریه پردازی به زمینه جدیدی که کاملاً تجربی بود، تغییر دادند. به همین دلیل اندیشه های انتزاعی مید، کولی، پارک، شانون و ویوور به اندیشه عمومی تر و مستدل تر آثار ارتباطی این چهار نفر تبدیل شد.

الف) هارولد لاسول

هارولد لاسول را تنها به عنوان یک سیاستمدار نمی شناسند، چرا که در رشته های مختلفی مانند اقتصاد، جامعه شناسی، علوم سیاسی و تبلیغات  به عنوان اندیشمند و صاحب نظر شناخته شده است. به همین دلیل وی را لئوناردو داوینچی علوم رفتاری می دانند. لاسول علاوه بر تجربه_  گرایی از تکنیک تحلیل محتوا هم استفاده کرده است. لاسول که خود تحلیل محتوا را تحلیل فضا نامید، برای یافتن اثرات تبلیغات سیاسی بر افکار عمومی استفاده کرد. لاسول همچنین آثار وسایل ارتباطی را به عنوان مکتب معرفی کرد و بر سه نقش اصلی وسایل ارتباطی- خبری، آموزشی و هدایت و رهبری- تاکید ورزید. لاسول بیش از 60 عنوان کتاب دارد، اما غالباً او را با مدل گونه اش که در سال 1940 میلادی انگاشت، می شناسند. ( چه کسی؟ چه چیزی؟ از چه مجرایی؟ چرا؟ به چه کسی؟ و با چه تاثیری می گوید؟) لاسول با نگارش رساله خود درباره تبلیغات به نوعی در این رشته و جنگ روانی نیز صاحب کرسی است.

 

ویژه داوطلبان آزمون دکتریویژه داوطلبان آزمون دکتری
No votes yet.
Please wait...
ارسال دیدگاه